Overal en altijd bereikbaar? De keerzijde van flexibel werken
Nieuws
- België
- 03/09/2026
Thuiswerk, hybride werk en meer autonomie over werktijden bieden werknemers nieuwe mogelijkheden om werk en privé beter te combineren. Maar die vrijheid heeft ook een schaduwzijde. Digitale technologie maakt het mogelijk om overal en altijd te werken. Dit kan leiden tot langere werkdagen, vervaagde grenzen en een cultuur van voortdurende bereikbaarheid. Een recent Eurofound-rapport brengt die spanningen duidelijk in beeld.
Flexibiliteit groeit, maar niet overal even snel
Uit het rapport blijkt onder meer dat de manier waarop Europeanen werken, de voorbije jaren sterk veranderd is. In 2024 werkte 22,6 procent van alle werkenden in de EU gewoonlijk of soms van thuis uit. De verschillen tussen de lidstaten zijn echter groot. Nederland staat met 52 procent aan de top, gevolgd door Zweden, Luxemburg en Denemarken. In Bulgarije, Griekenland, Hongarije en Roemenië werkt minder dan een op de tien werknemers van thuis uit.
Ook de autonomie over de werktijd verschilt sterk. Zweden, Finland en Nederland scoren hoog, terwijl die autonomie in onder meer Bulgarije, Griekenland, Roemenië, Litouwen en Hongarije veel beperkter is.
Eurofound ziet een duidelijke geografische tendens: flexibel en hybride werken is sterker ingeburgerd in Noord- en West-Europa dan in verschillende Zuid- en Oost-Europese landen. Tegelijk bestaat er geen uniform Europees model. Nationale regelgeving, sectoren, bedrijfsculturen en sociale dialoog bepalen mee hoe flexibiliteit wordt ingevuld.
Meer vrijheid, maar ook meer risico op een ‘always-on’-cultuur
De voordelen van flexibel werken zijn reëel. Werknemers krijgen meer zeggenschap over waar en wanneer ze werken. Telewerk bespaart bovendien pendeltijd. Die gewonnen tijd gaat in Europa vooral naar vrije tijd, maar ook naar extra werk en zorgtaken.
Toch waarschuwen de Eurofound-onderzoekers voor een paradox. Werknemers met flexibele werkregelingen rapporteren vaak een betere werk-privébalans, maar werken tegelijk vaker tijdens hun vrije tijd. Telewerkers worden bovendien vaker geconfronteerd met:
-
langere werkdagen en overuren;
-
onregelmatige werkuren;
-
onvoldoende rust;
-
werk dat doorloopt in de vrije tijd;
-
de verwachting om voortdurend bereikbaar te zijn.
Vooral frequent contact buiten de werkuren blijkt een sterke negatieve invloed te hebben op stress, mentale belasting en de werk-privébalans. Digitale tools zijn daarbij zowel een oplossing als een probleem: ze maken autonomie mogelijk, maar kunnen ook de druk verhogen om permanent online te zijn.
België: flexibiliteit combineren met duidelijke grenzen
Ook België volgt de Europese evolutie naar meer flexibele arbeidsvormen. Het Eurofound-rapport vermeldt onder meer de arbeidsdeal van oktober 2022 als een belangrijke recente aanpassing van het regelgevend kader rond arbeidsorganisatie.
België behoort daarnaast tot de landen die sinds de Covid-pandemie maatregelen hebben genomen rond het recht op deconnectie. Dat is geen overbodige luxe. Het voortdurend bereikbaar zijn doet de grenzen tussen werk en privé vervagen en kan het risico op stress en burn-out vergroten. Een duurzaam welzijnsbeleid vraagt daarom meer dan een technisch verbod op e-mails na de kantooruren: maatwerk, overleg en aandacht voor de werkdruk blijven essentieel.
Opvallend is ook de impact van telewerk op mobiliteit. Volgens de bronnen die Eurofound voor België verzamelde, helpt telewerk het aantal gereden kilometers met ongeveer 34 miljoen per dag te verminderen.
Niet alleen een probleem voor telewerkers
De discussie over bereikbaarheid mag zich niet beperken tot wie thuiswerkt. Ook werknemers die uitsluitend op de bedrijfslocatie werken, kunnen buiten de werkuren digitale berichten ontvangen of werk in hun vrije tijd opnemen.
Eurofound pleit daarom voor maatregelen die álle werknemers beschermen. Flexibiliteit werkt vooral positief wanneer werknemers er zelf controle over hebben. Flexibele uurroosters zonder autonomie kunnen daarentegen juist leiden tot meer onzekerheid en een slechtere werk-privébalans.
Daarbij speelt ook ongelijkheid een rol. Hoogopgeleide professionals en managers hebben vaak meer autonomie, maar lopen een groter risico op lange werkdagen en grenzeloze beschikbaarheid. Lagergeschoolde werknemers hebben doorgaans minder autonomie en worden vaker geconfronteerd met versnipperde en onvoorspelbare werkuren.
De toekomst: vrijheid én bescherming
Europa zoekt duidelijk naar een nieuw evenwicht. In 2025 hadden dertien landen bepalingen over het recht op deconnectie in hun nationale kader. Frankrijk geldt daarbij als een interessant voorbeeld: na jaren van regelgeving behoren Franse werknemers tot degenen die het minst vaak buiten de werkuren worden gecontacteerd.
De belangrijkste les van Eurofound is echter dat regelgeving alleen niet volstaat. Een gezonde flexibiliteit vraagt ook een bedrijfscultuur waarin rusttijd wordt gerespecteerd, werkdruk bespreekbaar is en autonomie gepaard gaat met duidelijke grenzen.
