Interesse?

Wenst u meer nieuws, praktische informatie en wetgeving over welzijn op het werk, milieu en arbeidsgeneeskunde?




Bouwsector wil zelf upgrade naar positieve veiligheidscultuur realiseren

Nieuws - 11/10/2019
-
Auteur(s): 
Jan Dillen


In de bouw gebeuren te veel ongevallen, zoals blijkt uit de ongevallenstatistiek van FEDRIS.  Niet alleen gebeuren er te veel ongevallen, deze zijn over het algemeen ook zeer ernstig.  De bouwsector wil iets doen aan deze slechte arbeidsongevallenstatistiek door te werken aan een betere veiligheidscultuur.  Klassieke recepten zoals het terugkaatsen van de bal naar andere actoren zoals opdrachtgever, architecten, veiligheids- en gezondheidscoördinatoren is niet de juiste weg.  Neen, de bouwsector zal zelf haar verantwoordelijkheid opnemen en dat is een goede zaak.

Safety My Priority

Op basis van een grondige analyse komt een gebrek aan "positieve veiligheidscultuur" in de Belgische bouwsector in vergelijking met andere Europese landen aan het licht.  Een grootscheepse campagne voor het verbeteren van de veiligheidscultuur in de bouwsector is daarom opgezet (Jaarverslag van de Confederatie Bouw van 2017-2018).  De integratie van veiligheid in de bedrijfscultuur is de leidraad voor deze uitgebreide communicatie- en sensibiliseringscampagne ‘Safety My Priority’.  Deze campagne is een brede bewustmakingscampagne gericht naar iedereen betrokken met de bouw. Een groter bewustzijn omtrent het belang van veiligheid moet het zeer hoge aantal arbeidsongevallen in de Belgische bouwsector fors laten dalen. De ‘Veilig bouwen: eerst denken, en dan doen!’-campagne werd hiervoor in het leven geroepen.

Rol van verschillende actoren

Enkele zaken die bij de ontwikkeling van een positieve veiligheidscultuur moeten worden vermeld zijn volgens de bouwsector:

  • het management van de Belgische bouwbedrijven heeft bij het ontwikkelen van een positieve veiligheidscultuur een essentiële rol te spelen.  Dit is een veranderingsproces voor de volledige sector en een werk van lange adem;  
  • de opdrachtgevers hebben een grote invloed bij het ontwikkelen van een positieve veiligheidscultuur.  Dit kan door bij aanbesteding selectiecriteria op te nemen over het werken aan een positieve veiligheidscultuur.  Zo kan aan elke inschrijvende aannemer bijkomende informatie worden opgevraagd over het veiligheidsbewustzijn van de werknemers, de acties die worden genomen op gebied van veiligheidscultuur en veilig gedrag, of er een sanctiebeleid is, of er opleidingen worden gegeven en of die opleidingen wel degelijk bijdragen aan de ontwikkeling van een positieve veiligheidscultuur en veilig gedrag, of er participatie is van alle operationele medewerkers – ook deze van de onderaannemers – bij het onderzoek van gemelde gevaarlijke situaties, bijna-ongevallen en letselongevallen, de manieren worden opgevraagd waarop de aannemer omgaat met veiligheid van onderaannemers, de eisen die gesteld worden aan de onderaannemers op gebied van veiligheidscultuur en veilig gedrag, enz.;
  • de overheid heeft ook een belangrijke rol te spelen bij de ontwikkeling van een positieve veiligheidscultuur in de bouwsector door bewustmaking en structurele samenwerking met de stakeholders in de bouw (architecten, ingenieurs, veiligheids- en gezondheidscoördinatoren, VDAB, onderwijs, enz.);  
  • in het onderwijs kan de ontwikkeling van veiligheidsopleidingen het veiligheidsbewustzijn voor veilig gedrag vergroten.  Veiligheid en veilig gedrag moet een volwaardig vak worden van elk bouwopleidingsprogramma.

Wat is van belang mbt veiligheidscultuur?

De onvolwassenheid van de veiligheidscultuur in de bouw blijkt uit het jaarverslag 2017-2018 van de Confederatie Bouw. Heel dit verslag gaat over vele dingen, behalve over veiligheidscultuur als ‘houding tegenover veiligheid in de bouw’, ‘hoe we de dingen aanpakken in de bouw’ en meer speciaal ‘de prioriteit van veiligheid tegenover andere ondernemingsdoelstellingen zoals prijs of het behalen van de uitvoeringstermijn’. 

Belangrijke elementen mbt veiligheidscultuur zijn:

  • het omgaan met onderaannemers;
  • het uitvoeren van gedragsobservaties en het aanspreken van werknemers op onveilig gedrag;
  • de goede werking van de preventiediensten;
  • het belang van opleidingen bij het veiligheidsbewustzijn (niet het aantal opleidingen is doorslaggevend);
  • het belang van de kwaliteit van de toolboxmeetings (niet het aantal);
  • het belang van opleidingen met sociale vaardigheden zoals coaching (in plaats van standaardopleidingen zonder toegevoegde waarde zoals VCA-B (een metser hoeft echt niet de veiligheidswetgeving met burgerlijke en strafrechterlijke aansprakelijkheid te kennen) en ook niet de MSDS-fiches van een veelheid aan gevaarlijke stoffen).

Weinig kennis van veiligheidscultuur in bouwsector

Uit het jaarverslag 2017-2018 blijkt dat veiligheidscultuur niet echt gekend is in de bouwsector. Uit een citaat zoals ‘Voor X is een veiligheidscultuur in een onderneming het engagement van de bedrijfsleiding om te streven naar nul ongevallen’ blijkt echt dat belanghebbenden uit de bouwsector geen enkele weet hebben van wat veiligheidscultuur nu juist is. 

Uit een bewering dat een engagement van ‘nul-ongevallen’ nodig is om een positieve veiligheidscultuur te bewerkstelligen blijkt dat men niet vertrouwd is met de bouwsector.  Ongevallen gebeuren jammer genoeg in de bouw en zullen blijven gebeuren.  Nul-ongevallen heeft niets met veiligheid te maken noch met veiligheidscultuur. Nul-ongevallen is een utopie en benadert veiligheid als zwart-wit.  Nul ongevallen laat geen mogelijkheden toe om te leren uit ongevallen en vele ongevallen zullen bij een niet gewenste zero-ongevallen-benadering worden weggemoffeld om de ‘gekke’ doelstelling van nul-ongevallen alsnog te behalen.

Trouwens, wat zin heeft het een veiligheidscultuur af te meten met nul-ongevallen als er vele en ernstige ongevallen gebeuren bij de onderaannemers? Nul-ongevallen geeft geen enkele indicatie hoe het met de veiligheid gesteld is in de onderneming, men kan verschillende jaren gewoon geluk hebben gehad.

Lees meer over veiligheidscultuur op senTRAL.

Jaarverslag Confederatie Bouw 2017-2018
Campagne Safety My Priority