Interesse?

Wenst u meer nieuws, praktische informatie en wetgeving over welzijn op het werk, milieu en arbeidsgeneeskunde?




Richtlijnen voor noodsituaties in ISO 45001 en ISO 14001

Nieuws - 12/02/2020
-
Auteur(s): 
Jan Dillen


De ISO-normen over veiligheids- en gezondheidsmanagementsystemen ISO 45001:2018 en over milieumanagementsystemen ISO 14001:2015 voorzien in paragraaf 8.2 bepalingen over noodsituaties. Deze noodsituaties zijn natuurlijk binnen de scope van het managementsysteem gericht op veiligheid resp. milieu. Maar organisaties kunnen ook op vele andere gebieden blootgesteld worden aan een noodsituatie of een crisis. Hiervoor zal binnenkort nog een ISO-norm worden opgemaakt. Deze ISO-norm over crisismanagement (CM), waarvan de eerste ontwerpversie in maart 2020 wordt verwacht, zal als aanvulling dienen op de norm over Business and Continuity Management (ISO 22301) BCM. Deze norm zal de organisatie de nodige richtlijnen geven om noodsituaties en crises op een adequate manier te kunnen beheersen. Daarbij wordt aandacht besteed aan een noodplan, leiderschap, communicatie, noodoefeningen en besluitvorming tijdens de noodsituatie.

Omschrijving van noodsituaties

Een noodsituatie of crisis is ‘een uitzonderlijke gebeurtenis of situatie die een organisatie bedreigt en een strategische, adaptieve en tijdige respons vereist om de levensvatbaarheid en integriteit van de organisatie in stand te houden’ (CEN/TS 1791). Deze situaties kunnen dus een groot negatief effect hebben op de veiligheid en de gezondheid van zowel werknemers als andere belanghebbenden of op het milieu. 



Noodsituatieteam om gepast te kunnen reageren

Elke noodsituatie of crisis is verschillend, en dat is een belangrijke gelijkenis: noodsituaties hebben een onvoorspelbaar karakter. Door de onvoorspelbaarheid is een grote flexibiliteit of adaptiviteit van de organisatie vereist. De organisatie dient het vermogen te hebben (de capability) om gepast te kunnen reageren en een goed getraind en geoefend noodsituatieteam is hiervoor nodig. 

Dit noodsituatieteam heeft een groot ‘situationeel bewustzijn’, een beetje gelijkaardig aan het situationeel leiderschap. 

De teamleden hebben bij de noodsituatie verschillende rollen. Deze teamleden hebben persoonskenmerken zoals zelfvertrouwen, moed en pragmatisme, maar ook interpersoonlijke vaardigheden zoals communicatievaardigheden en het omgaan met vele belanghebbenden (brandweer, politie, omwonenden, inspectiediensten, enz.). De teamleden van het noodsituatieteam kunnen beslissingen nemen onder druk en onder onzekerheid. De communicatie bij een noodsituatie dient tijdig te zijn, betrouwbaar en consistent. Het oefenen en het leren uit deze oefeningen, is eigen aan het voorbereid zijn op elke noodsituatie.

Nieuwe norm

Al deze elementen zijn in meerdere of mindere mate opgenomen in de ISO 45001 en ISO 14001. Maar de nieuw te ontwikkelen ISO-norm over crisismanagement zal de organisaties behulpzaam zijn om dit allemaal verder uit te werken.

ISO 14001: 8.2 Voorbereid zijn en reageren op noodsituaties

De organisatie moet het (de) benodigde proces(sen) vaststellen, implementeren en onderhouden om zich voor te bereiden en te reageren op mogelijke noodsituaties zoals geïdentificeerd in 6.1.1.

De organisatie moet: 
a) zich voorbereiden op het reageren door maatregelen te plannen om nadelige milieueffecten als gevolg van noodsituaties te voorkomen of tegen te gaan;
b) reageren op feitelijke noodsituaties;
c) maatregelen treffen om de gevolgen van noodsituaties te voorkomen of tegen te gaan, die passend zijn voor de omvang van de noodsituatie en het mogelijke milieueffect;
d) periodiek de geplande maatregelen oefenen waar dit praktisch uitvoerbaar is;
e) het (de) proces(sen) en de geplande maatregelen periodiek beoordelen en herzien, met name nadat
noodsituaties of oefeningen hebben plaatsgevonden;
f) op passende wijze relevante belanghebbenden, met inbegrip van personen die werkzaamheden onder haar gezag verrichten, voorzien van relevante informatie en training met betrekking tot het voorbereid zijn en reageren op noodsituaties.

De organisatie moet gedocumenteerde informatie onderhouden in de omvang die nodig is om het
vertrouwen te hebben dat het (de) proces(sen) volgens planning wordt (worden) uitgevoerd.

ISO 45001: 8.2. Voorbereid zijn en reageren op noodsituaties

De organisatie moet het (de) benodigde proces(sen) vaststellen, implementeren en onderhouden om zich voor te bereiden en te reageren op mogelijke noodsituaties zoals geïdentificeerd in 6.1.2, waaronder:

a) inrichten van georganiseerde opvolging op noodsituaties, inclusief het verlenen van eerste hulp;
b) beschikbaar stellen van training voor de georganiseerde opvolging;
c) periodiek testen op geschiktheid en oefenen van de georganiseerde opvolging;
d) de prestaties evalueren en, indien nodig, de geplande maatregelen herzien, waaronder na het testen en vooral nadat zich noodsituaties hebben voorgedaan;
e) communiceren en verstrekken van relevante informatie naar alle medewerkers met betrekking tot hun taken en verantwoordelijkheden;
f) communiceren van relevante informatie naar aannemers, bezoekers, hulpdiensten, overheidsinstanties en, waar passend, de lokale gemeenschap;
g) rekening houden met de behoeften en mogelijkheden van alle relevante belanghebbenden en het zeker stellen van hun betrokkenheid, waar passend, bij het ontwikkelen van de georganiseerde opvolging.

De organisatie moet gedocumenteerde informatie onderhouden en bewaren over het (de) proces(sen) en de plannen voor het reageren op mogelijke noodsituaties.

Bekijk wat nog meer op senTRAL staat over noodsituaties.