Interesse?

Wenst u meer nieuws, praktische informatie en wetgeving over welzijn op het werk, milieu en arbeidsgeneeskunde?

MSA: fysieke risico’s voor de barista

Nieuws - 04/05/2021
-
Auteur(s): 
Nathalie Boonen


De lopende OSHA-campagne gaat over MSA, musculo-skeletale aandoeningen op het werk. Op 8 mei heropent de horeca de terrassen. Twee aanleidingen om even aandacht te hebben voor een spier- en skeletaandoening die weinig gedocumenteerd is in de medische literatuur, maar niettemin zeer reëel: “barista epicondylitis”. Net als de tenniselleboog is deze aandoening opgedoken bij een heel specifieke beroepsgroep: barista's, barmannen gespecialiseerd in de bereiding van koffie.

 

Barista's kennen alle geheimen en smaken van koffie. Ze beschikken over de juiste apparatuur en beheersen de technieken waarmee ze de beste espresso kunnen serveren in de vorm van een ‘caffè latte’ of een ‘caffè macchiato’. Een van die technieken is ‘tampen’: de barista stampt de gemalen koffie in de filterhouder voor een goede verdeling, en dwingt op die manier het water door elk deeltje koffie, waardoor alle smaken van de drank in evenwicht worden gebracht.

De barista werkt staand, in soms moeilijke omstandigheden van lawaai, stress, slecht ingerichte toonbank, enzovoort. Maar het is het tampen van de koffie dat het hier bestudeerde probleem veroorzaakt. 



(foto: Instructables)

Er zijn verschillende fasen in het brouwproces: de koffie nivelleren, verdichten, de uitgang van de tamper. Voor de verdichtingsfase moet een druk van ongeveer 15 kg worden uitgeoefend op de bodem van de filterhouder om de koffie op het filter te doen vastkleven. Wanneer de tamper naar buiten komt moet hij een kwartslag worden gedraaid, zodat het koffiemaalsel er niet aan blijven kleven. De barista voert deze bewegingen met precisie uit, voor elke koffie en elke klant, met perfect getimede bewegingen die de hele dag door worden herhaald. Na verloop van tijd kunnen deze repetitieve bewegingen leiden tot spier- en skeletaandoeningen. Horeca-mensen die met deze aandoeningen te maken hebben spreken van de "barista elbow", de epicondylitis van de barista.

Het werk, dat vaak alleen wordt gedaan en met heel veel kopjes koffie per dag, kan ook leiden tot verrassende verwondingen. Het ‘Journal of the Royal Society of Medicine’ vestigde onlangs de aandacht op een verwonding die in verband wordt gebracht met deze koffiespecialisten: een stressfractuur van het sleutelbeen. Deze uiterst zeldzame aandoening deed zich voor bij een 30-jarige barista. In de studie werd berekend dat het tampen van ongeveer 200 kopjes per dag een druk uitoefent die overeenkomt met het heffen van 2,7 ton op het sleutelbeen.

Toepassing van praktische oplossingen

Wanneer zich een werkgerelateerd fysiek probleem voordoet moeten er snel maatregelen worden genomen die de werknemer in zijn dagelijkse praktijk kunnen helpen. Voor zover mogelijk en individueel, bestaat dit uit  meerdere elementen:

  • de juiste bewegingen aanleren die letsel zullen voorkomen
  • het oefenen van het strekken van de bovenste ledematen
  • pauzes nemen
  • het variëren van de taken


(foto: Maxicoffee)

In overleg met de werkgever kan een preventieadviseur of een ergonomie-specialist hier tussenbeide komen om hulpmiddelen te installeren die het comfort van de werknemer verbeteren, door er bijvoorbeeld te zorgen voor een ‘tamper’, een stootkussentje dat is aangepast aan de filterhouder en vooral aan de morfologie van de hand. Zo zijn er bijvoorbeeld tampers met ergonomische of dynamometrische handgrepen.

Het materiaal bepaalt ook het gewicht: in dit geval kan de keuze voor aluminium in plaats van messing beter zijn voor de barista die er de hele dag mee moet werken.

Zo nodig kan ook worden overwogen de werkplek anders in te richten, volgens de taak en de behoeften.


Barista’s fracture: a new occupational hazard

How to Pack an Espresso Shot

Bien utiliser son tamper