Een vraag? Een suggestie?

Ik wil een vraag stellen of een suggestie aangeven

Interesse?

Wenst u meer nieuws, praktische informatie en wetgeving over welzijn op het werk, milieu en arbeidsgeneeskunde?

Strategisch vooruitkijken naar welzijn op het werk

Nieuws - 29/11/2021
-
Auteur(s): 
Michiel Sermeus


Hoe kunnen we op het vlak van preventie meer strategisch naar de toekomst kijken? Een blogpost van het Amerikaanse veiligheidsagentschap NIOSH over “strategic foresight” biedt inspiratie. Het gaat over een denkkader, dat de mogelijkheid biedt om even afstand te nemen van het dagdagelijkse preventiewerk en een frisse lucht te laten binnenwaaien in uw organisatie.

 

In de blogpost staat strategic foresight of “strategisch vooruitkijken” centraal. Dit principe verschilt volledig van het traditionele “strategic planning”, dat de nadruk legt op leren uit het verleden en het beter en efficiënter (lees: veiliger) doen in de toekomst.

Strategisch vooruitkijken is een meer holistische benadering, die rekening probeert te houden met de toekomstige uitdagingen (sociaal, economisch, technologisch, politiek, milieu enzovoort) met betrekking tot veilig en gezond werken.

Voorbeeld

Vooraleer we dieper ingaan op strategisch vooruitkijken: een voorbeeld waarin dit kader werd toegepast. Het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk (EU-OSHA) gebruikte de methode ook al, om de toekomstige risico’s van de digitalisering op te sporen. Er werden vier mogelijke toekomstscenario’s geschetst op basis van vier grote onzekerheden: economische groei, technologische toepassingen, publieke opinie en bestuur.

Die denkoefening legde verschillende werkgerelateerde risico’s bloot die gemeenschappelijk in alle verschillende toekomstscenario’s voorkwamen:

  • het gebruik van verschillende technologieën (in het bijzonder automatisering) die bepaalde risico’s uitsluit maar ook nieuwe risico’s introduceert
  • veranderingen op vlak van flexibel werken, werkritme en het managen van werk
  • nieuwe businessmodellen en tewerkstellingsmodellen
  • een grote jobinstabiliteit
  • minder privacy, meer toezicht of surveillance
  • toegenomen sedentair leven en werken

Het rapport over de risico’s van digitalisering is trouwens nog steeds te raadplegen op de website van EU-OSHA.
 

Wat is strategisch vooruitkijken?

Strategisch vooruitkijken is een methodiek met volgend einddoel: ervoor zorgen dat we klaar zijn voor de uitdagingen van de toekomst wanneer deze er uiteindelijk (in het heden) zullen zijn.

Meer concreet worden volgende uitgangspunten vooropgesteld:

  • de toekomst ligt niet vast en is niet volledig voorspelbaar; er zijn dus verschillende ‘toekomsten’ denkbaar
  • ondanks deze onzekerheid zijn er wel signalen van waar de toekomst naartoe gaat (bijvoorbeeld meer digitalisering, artificiële intelligentie …)
  • het is dus mogelijk om deze signalen te identificeren en op te volgen: dit zal uiteindelijk de waarschijnlijkheid van niet voorbereid te zijn doen afnemen

In zekere zin is strategisch vooruitkijken dus het toppunt van preventie!

Binnen het kader dat verderop in dit artikel wordt uitgelegd, schetst men verschillende scenario’s en mogelijke toekomsten, en dit gebeurt grofweg in twee stappen. Stap 1 is het vastleggen van mogelijke toekomsten; stap 2 is het beoordelen van de implicaties hiervan, gevolgd door het strategisch vastleggen van mogelijke toekomstige acties (in dit geval op vlak van welzijn op het werk).

Wat levert het op?

Strategisch vooruitkijken levert uiteindelijk heel wat op:

Het helpt bedrijven om meer actief te anticiperen op de systemen die invloed hebben op welzijn op het werk.

Het helpt bedrijven ook om zelf mee vorm te geven aan de (door hen gewenste) toekomst. Door het opstellen en uitvoeren van strategische actieplannen, wordt de toekomst van welzijn op het werk al verankerd in het heden.

Praktisch: het kader

Bent u nog mee? Hieronder schetsen we om af te ronden het praktische kader waarbinnen strategisch vooruitdenken het best gebeurt.

Om op een gestructureerde manier strategisch vooruit te kunnen kijken, is een wetenschappelijk kader nodig. Dat wordt geboden door het University of Houston Framework Foresight.
Dit kader wordt internationaal erkend, omdat het niet alleen flexibel genoeg is om diverse domeinen en topics te bestrijken, maar ook voldoende gestructureerd om stap voor stap vooruit te gaan doorheen het proces van strategisch vooruitkijken.

Er worden zes stappen onderscheiden die met elkaar gelieerd zijn en toch onafhankelijk van elkaar blijven.

1. Framing: het identificeren en omschrijven van een domein of topic (bijvoorbeeld de gevolgen van een pandemie voor welzijn op het werk); dit is het centrale ‘issue’ dat moet worden onderzocht.

2. Scanning: het verzamelen en doornemen van een hele reeks (betrouwbare) informatiebronnen over hoe het topic zich in de toekomst zou kunnen ontwikkelen.

3. Futuring: op basis van de vorige stappen worden verschillende toekomsten geschetst; er worden dus meerdere scenario’s ontwikkeld voor hetzelfde topic of issue.

4. Visioning: de implicaties van de verschillende toekomsten worden genoteerd (risico’s, uitdagingen, opportuniteiten); dit moet gebeuren voor elk scenario apart. Daarna wordt gekeken in welke mate de organisatie is voorbereid om de nodige veranderingen aan te brengen om in de toekomst goed te blijven functioneren en veerkrachtig te blijven.

5. Designing: het inplannen van strategische acties om de gewenste toekomst een stap dichterbij te brengen; dit is dus het punt waarop bedrijven zelf vorm beginnen geven aan de (gewenste) toekomst.

6. Monitoring: het blijven scannen van informatiebronnen en signalen van verandering, en op basis daarvan de plannen voor de toekomst bijstellen.

Uiteraard is het belangrijk om alle relevante stakeholders (in dit geval vooral de preventieadviseurs) mee aan boord te hebben, zodat alle geledingen binnen de organisatie mee werk kunnen maken van een bedrijf dat klaar is voor de toekomst.


Bron:  NIOSH Science Blog, “Bringing Strategic Foresight to OSH”, 30 augustus 2021