Een vraag? Een suggestie?

Ik wil een vraag stellen of een suggestie aangeven

Interesse?

Wenst u meer nieuws, praktische informatie en wetgeving over welzijn op het werk, milieu en arbeidsgeneeskunde?

“Aanwezigheid op de werkvloer blijft essentieel”

Nieuws - 11/01/2022
-
Auteur(s): 
Geert Van Cauwenberge



 Stefaan Verhelst, preventieadviseur bij Lanxess, werd eind 2021 verkozen tot Preventieadviseur van het Jaar. Met deze jaarlijkse prijs onderstreept technologiefederatie Agoria het belang van een preventief en doeltreffend veiligheidsbeleid in de industrie. Stefaan kreeg de onderscheiding voor een sterk visueel uitgewerkt preventiebeleid, dat bovendien oog heeft voor de veiligheid van zowel eigen medewerkers als contractoren. Het voorbije jaar ging er uiteraard ook extra aandacht naar maatregelen om de verspreiding en besmetting van het coronavirus op de werkplek tegen te gaan. We spraken met de nieuwe preventieadviseur van het jaar.
 

Sinds oktober 2011 is Stefaan Verhelst preventieadviseur bij Lanxess (*). “Daarvoor was ik bijna 14 jaar aan de slag bij ArcelorMittal; eerst als projectingenieur en vervolgens in een ondersteunende functie van de preventiedienst. Ik startte mijn loopbaan in 1991 bij de firma SEP (nu: RPC) die verpakkingen in polyethyleen vervaardigt.”

“Ik werk quasi fulltime als preventieadviseur op de Lanxess-site in Lillo. De preventiedienst van Lanxess bestaat uit drie voltijdse preventieadviseurs niveau 1, aangevuld met een HSEQ-manager. Samen met mijn collega’s doe ik mijn best om mijn takenpakket zo ruim mogelijk in te vullen, waarbij we een echte meerwaarde willen bieden op het vlak van interne veiligheid. De jongste jaren focussen we op de uitbouw van een sterke interne veiligheidscultuur, met specifieke aandacht voor communicatie, overleg, feedback en ondersteunend optreden voor de bedrijfseenheden.”

Veilig werken in een Seveso-bedrijf

- Wat zijn in een notendop de basisprincipes van het veiligheidsbeleid binnen Lanxess?

Stefaan Verhelst: “Bij Lanxess is een robuust veiligheidsbeleid wereldwijd een absolute topprioriteit. Dergelijk beleid is veel meer dan louter ‘gezond en veilig werken’. Ik vind het ook belangrijk dat de veiligheidscultuur en bijhorende regels ‘gedragen en geleefd’ worden op de werkvloer. Met andere woorden: als preventieadviseur streven we er naar dat interne en externe medewerkers – samen met bezoekers – zorgzaam met elkaar omgaan en samen er voor zorgen dat veiligheid niet enkel bij woorden blijft, maar ook in daden omgezet wordt. Ik ben een groot ‘believer’ van waakzaamheid, wat inhoudt dat collega’s elkaar aanspreken, zowel op acties die correct verlopen als op verbeterpunten. Zorg dragen voor elkaar in een open en constructieve sfeer draagt bij tot een veilige werkomgeving voor iedereen.”

“In het kader hiervan leggen we in onze veiligheidsprogramma’s de nadruk op het voeren van veiligheidsgesprekken, op alle bedrijfsniveaus. Het doel van deze gesprekken is niet om met opgeheven vinger collega’s terecht te wijzen op eventuele fouten die ze maken, maar wel om specifieke veiligheidszaken te benoemen en gesprekspartners bewust te maken van acties waar ruimte voor verbetering is. We kiezen bewust voor dit overlegmodel, om zo een maximaal draagvlak bij medewerkers te creëren. Cruciaal hierbij zijn actief luisteren naar elkaar en de gesprekspartner laten uitspreken. We stellen vast dat die aanpak zijn vruchten afwerpt bij het vermijden en terugdringen van werkongevallen.”

“Ook bij het management zien we de wil om mee te werken aan deze proactieve aanpak. In veel bedrijven focust de directie voornamelijk op het kosten & baten-vraagstuk bij veiligheidsissues. Maar in realiteit zijn de baten van een kordaat veiligheidsbeleid niet altijd makkelijk meetbaar. Daarom apprecieer ik het enorm dat het management van Lanxess ons mee ondersteunt en zelf het goede voorbeeld geeft bij veiligheidsgesprekken. Dit zichtbaar leiderschap – of ‘management by example’ – tilt onze inspanningen naar een hoger niveau.”

- Wat zijn specifieke veiligheidsrisico’s binnen het bedrijf?

SV: “Omdat op onze sites gevaarlijke stoffen opgeslagen liggen en verwerkt worden, zijn we een hogedrempel-Seveso-bedrijf. Op het vlak van procesindustrie beantwoorden onze installaties aan de strengste veiligheidseisen. De veiligheidsstudies worden periodiek bijgewerkt, zodat we mee evolueren met de technologie. Zo kunnen we steeds op een veilige manier onze eindproducten vervaardigen.”

“Omwille van de aanwezigheid van gevaarlijke producten op onze sites is het risico op productcontact een permanent aandachtspunt. Hier kunnen dus steeds fouten gebeuren. Daarom leren we medewerkers methodieken aan, over hoe ze zich proactief kunnen opstellen om niet ‘in the line of fire’ terecht te komen. Als back-up hameren we op het correcte gebruik van pbm’s.”

“Daarnaast zijn kwetsuren aan de handen, struikelen – bijvoorbeeld over flexibele leidingen die kunnen rondslingeren op de werkplek – en vallen vanop grote hoogte risico’s waarvoor we extra waakzaam zijn. Omdat medewerkers zich niet altijd bewust zijn van mogelijke omgevingsrisico’s, is het onze taak als preventiedienst om hen alert te blijven houden.”

“In het kader hiervan willen we steeds kort op de bal spelen. Via ons digitaal incidentmeldingsysteem kan elke medewerker een gevaarlijke werksituatie signaleren. De kracht van ons systeem is dat elke melding een standaardflow doorloopt, waarbij de bedrijfsleiding een beoordeling geeft over de potentiële ernst van het risico. Aansluitend moeten we vanuit de preventieafdeling de onderliggende oorzaken van de gevaarlijke situatie trachten te achterhalen. Dit systeem levert per jaar zo’n 700 à 800 meldingen op. Belangrijk is ook dat deze meldingen effectief geïmplementeerd worden. Vroeger – met meldingen op papier – was dit veel moeilijker. Ons systeem bewijst dat het een zeer sterke tool is. Niet alleen wat rapportering betreft, maar ook op vlak van data-analyse. Hierdoor kunnen we veiligheidsactieplannen reactief bijsturen.”

Ergonomen en vertrouwenspersonen

- Welke aandacht besteden jullie aan ergonomie en mentaal welzijn op het werk?

SV: “In mijn beginperiode als preventieadviseur was ergonomie op de werkvloer niet vaak een gespreksthema. Door de jaren heen is dit sterk veranderd. Vandaag wordt het belang van ergonomisch werken wel erkend, zeker bij repetitieve taken. De jongste jaren schakelen we op onze sites ergonomen in om onze activiteiten te analyseren en verbeteringen te signaleren. Die werkwijze beperkt zich uiteraard niet enkel tot de werkomgeving van onze arbeiders. Ook voor de bedienden bij Lanxess dragen we goede ergonomische werkomstandigheden hoog in het vaandel. Zo kunnen zij een opleiding ergonomie volgen, waarin ze onder andere een goede bureauhouding aanleren, hoe ze een computerscherm het best opstellen, hoe reflecties in het scherm vermeden kunnen worden, enzovoort.”

“Ook mentaal welzijn op het werk is een topic dat de jongste jaren enorm aan belang heeft gewonnen. Ik ben zes jaar lang vertrouwenspersoon geweest. In die functie voelde ik goed aan dat het psychosociale aspect op de werkvloer vaak stiefmoederlijk behandeld werd. Je kunt echter niet ontkennen dat welzijn op het werk – of het gebrek eraan – op diverse manieren aanwezig is binnen de bedrijfsmuren. Belangrijk hierbij is dat dit thema bespreekbaar is en blijft, met medewerkers die zelf ook een oogje in het zeil houden bij mogelijke klachten bij andere collega’s. Bij Lanxess hebben we de veiligheidscultuur zodanig gestuurd dat collega’s sneller de stap durven zetten naar een vertrouwenspersoon.”

“Nog een belangrijk element om mee te geven is de werking van ons crisisteam. Elk lid heeft een opleiding gevolgd om correct om te gaan met traumasituaties. Jammer genoeg hebben we deze kennis al moeten inzetten, bijvoorbeeld bij een bedrijfsongeval dat in 2020 plaatsvond waarbij drie medewerkers betrokken waren. Zij kregen de kans om meteen na het incident hun verhaal te vertellen, zodat ze hun ervaringen en emoties konden verwerken. Daarna planden we op regelmatige basis de nodige overlegmomenten in, samen met vakspecialisten.”

“Tot slot worden we de jongste jaren ook steeds meer geconfronteerd met ongevallen op het woon-werktraject. Het succes van de speed pedelec is hier niet vreemd aan. De gevolgen van dergelijke ongevallen kunnen zwaar zijn, met jammer genoeg soms ziekenhuisopnames tot gevolg. Als zo’n situatie zich voordoet hebben we bij Lanxess een regeling uitgewerkt waarbij een van de leidinggevenden naar het ziekenhuis kan gaan om de familie van onze collega op te vangen en informatie te verzamelen bij externe zorginstellingen. Deze inspanningen bij elk zwaar incident worden telkens enorm geapprecieerd door de familie van het slachtoffer.”

Contractorportaal

- Wat zijn specifieke veiligheidsuitdagingen bij het werken met contractoren?

SV: “Het werken met contractoren is een van mijn stokpaardjes. Ik hecht erg veel belang aan een zo goed mogelijke samenwerking met deze doelgroep. Ook bij mijn vorige werkgever ArcelorMittal besteedde ik veel tijd en energie in het verbeteren van de veiligheidsaanpak met contractoren. Voor de stilstanden hebben we bij Lanxess trouwens een eigen methodiek ontwikkeld, die in 2019 gelauwerd werd met de allereerste interne CEO Safety Award. Die prijs is voor ons Belgische operationele team een mooie erkenning. Dankzij teamwerk en volgehouden inspanningen van alle Lanxess-medewerkers én -contractoren slagen we er in om van veiligheid tijdens drukke stilstanden een prioriteit te maken.”

“Samen met mijn collega’s van de preventiedienst ben ik ook erg trots op ons contractorportaal, dat we zelf ontwikkelden en enkele jaren geleden lanceerden. Deze onlinetool is een logisch vervolg op de veiligheidscd-rom van weleer. Die infodrager was erg statisch; vandaag kunnen we online veel korter op de bal spelen bij nieuwe veiligheidsrichtlijnen. Bovendien is het ook veel eenvoudiger om gericht te communiceren met alle betrokken partijen. We doen ons best om de beschikbare functionaliteiten voortdurend te optimaliseren.”

“Bij het werken met contractoren blijven taalbarrières bij communicatie een heikel punt. Dit is uiteraard een gevolg van het werken met verschillende nationaliteiten. Toch blijven we ook hier niet bij de pakken zitten. Zo beschikken we over enkele tools die we al enkele jaren succesvol inzetten, zoals het veiligheidsonthaal voor nieuwe contractoren met enkel visuele elementen en dus zonder gesproken woord. Deze opleiding duurt amper 20 minuten, omdat we uit ervaring weten dat dergelijke compacte formule het efficiëntst functioneert om medewerkers uit andere landen ‘bij de les te houden’. Als gevolg van de coronapandemie zijn we trouwens overgeschakeld van klassikale opleidingen naar e-learnings, met een mix van gesproken woord in een tiental verschillende talen en visuele elementen. We zetten ook volop in op vraagstelling en interactieve leselementen.”

Corona-crisisteam

- Hoe heeft de coronapandemie impact op jullie intern veiligheidsbeleid? Passen jullie bijvoorbeeld de Generieke Gids toe?

SV: “Net zoals in andere bedrijven hebben de coronapandemie en bijhorende overheidsmaatregelen een grote impact op de interne werking van onze afdelingen en bijhorend veiligheidsbeleid. We hebben de pandemie steeds als een scenario in ons intern noodplan beschouwd. Als gevolg hiervan trad ons crisisteam in werking – in dit geval een corona-crisisteam – dat continu overleg pleegt. Hierdoor konden we normale procedures en ervaringen uit een ‘reguliere’ crisissituatie ook voor deze pandemie toepassen.”

“We hebben de Generieke Gids van de federale overheid altijd als basis, en dus als goede praktijkrichtlijn, voor ons eigen COVID-beleid gebruikt. Maar daarnaast hebben we steeds eigen extra maatregelen voorzien, bijvoorbeeld wanneer een volledige productieploeg zou uitvallen, soms zelfs vóór de overheden in ons land hun beleid bijstuurden. In de strijd tegen de verspreiding van het coronavirus laten we nog steeds niets aan het toeval over, zowel bij eigen medewerkers als contractoren. Voorbeelden hiervan zijn het verplicht gebruik van een mondmasker, duidelijke afstandsregels, extra ontsmettingsmomenten van werkmateriaal, en bijkomende persoonlijke beschermingsmiddelen voor ons personeel. Zo voorzien we onder meer speciale veiligheidsbrillen met een lager risico op aandampen, antidampsprays en voldoende alcoholgel. Ook de invoering van contact tracing laat ons toe om snel bij te sturen indien nodig.”

Communicatie op de werkvloer

- Tot slot: kun je enkele voorbeelden geven van veiligheidscommunicatietools die jullie bij Lanxess inzetten?

SV: “Naast onze klassieke kanalen zoals intranet en toolboxmeetings, waarbij we toelichting geven bij lessen of onderzoeksresultaten, zetten we ook in op infoschermen met veiligheidsboodschappen op diverse plaatsen in ons bedrijf. We investeren ook in banners, verspreid over onze sites, en maandelijkse nieuwsbrieven.”

“Bij een incident of bijna-ongeval stellen we zogenaamde ‘veiligheidstelegrammen’ op die we ook met de hoofdzetel delen. En bij stilstanden maken we al enkele jaren gebruik van een LED-display van 2 x 3 meter dat korte veiligheidsboodschappen van zo’n tien seconden kan verspreiden. Dat idee deed ik op tijdens muziekfestivals. Dergelijke displays zijn een handige manier om snel en opvallend te communiceren. Zo waren ze bijvoorbeeld zeer handig om de COVID-richtlijnen te verspreiden in ons bedrijf.”

“Als laatste elementen wil ik zeker ook de CEO Safety Award en specifieke inspanningen tijdens de jaarlijkse Werelddag voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk vermelden. Ook deze tools leveren een belangrijke bijdrage om collega’s te sensibiliseren en te informeren.”

- Heb je nog een afsluitende boodschap voor de lezers?

SV: “Op het vlak van arbeidsveiligheid maken we steeds meer dankbaar gebruik van digitale tools. Maar ondanks die digitalisering blijft voor mij aanwezigheid op de werkvloer een essentiële bouwsteen voor een succesvolle veiligheidscultuur. Anders gezegd: ik pleit er voor om veiligheid op het werk ‘levend’ te houden door het voeren van veiligheidsgesprekken met medewerkers, het geven van permanente feedback en het aanmoedigen van collega’s als ze het werk op een veilige manier uitvoeren of nieuwe veiligheidsideeën aanbrengen. Die beloning hoeft trouwens niet altijd financieel of materieel te zijn. Vaak is een schouderklop al voldoende om een collega te laten uitgroeien tot een trotse ambassadeur van het interne veiligheidsbeleid.”

- Hartelijk dank voor dit gesprek!

 
 
Lanxess is een speciaalchemiebedrijf met een ruim productenpalet: van ontsmettingsmiddelen en producten voor waterzuivering over kleurpigmenten, geur- en smaakstoffen tot hoogtechnologische kunststoffen. De producten worden wereldwijd ingezet in diverse sectoren, zoals de auto-industrie, bouw-, landbouw- en consumentensector.
Stefaan Verhelst: “Op onze twee sites in de Antwerpse haven produceren we de grondstoffen voor hoogtechnologische engineering plastics. In Lillo worden ‘Caprolactam’ en ‘Polyamide’ gefabriceerd. In Kallo maken we glasvezel en rubberchemicaliën. Lanxess is trouwens de enige plasticproducent die ook zelf glasvezel vervaardigt.”
“Op beide sites zijn in totaal zo’n 1.000 werknemers actief. Sinds de oprichting in 2005 werd in de Belgische activiteiten ruim 600 miljoen euro geïnvesteerd in innovatief en duurzaam ondernemen.”
 
 

Bron:  interview met Stefaan Verhelst, december 2021
(foto: Lanxess)